Als politieman of –vrouw word je voorbereid om op te kunnen treden in diverse situaties. Hierbij kan het gaan om een gesprekje op straat, opnemen van een aangifte, rustig toezicht houden op een braderie, et cetera. Bepaald niet uitgesloten zijn meer gewelddadige situaties. We hoeven ons nog maar de beelden van de voetrellen in Rotterdam of de strandrellen in Hoek van Holland voor de geest te halen en we weten dat agenten daar hebben gevochten voor hun leven. Ook een wandeling door de ‘tuin der bezinning’ bij School voor Politieleiderschap in Warnsveld laat zien dat veel politiemensen hun leven hebben gelaten tijdens het uitoefenen van hun functie.
Het is de vraag of je op dit soort extreme situaties voorbereid kunt zijn als gewone diender. Het komt regelmatig voor dat agenten in ‘gewone gewelddadige situaties’ terecht komen. Helaas leven we inmiddels in een maatschappij waarin we dat op deze manier formuleren. Nog veel vaker komt het voor dat agenten in andere emotionele stressvolle situatie belanden: een ernstig verkeersongeluk, huiselijk geweld, kinderporno, ……., en ga zo maar door.
Schouderklopje
Bij de politie is het inmiddels goed gebruik dat er aandacht is voor de medewerkers die met traumatische of zwaar emotionele gebeurtenissen hebben meegemaakt. Dit wordt verzorgd door de direct leidinggevende, een BedrijfsOpvangTeam (BOT) en/of specifiek hiervoor aangetrokken hulpverleners. De tijd is definitief voorbij dat de leidinggevende iemand op de schouder klopt en zegt: ‘kop op, niet meer aan denken, dan gaat het ’t snelste over’ of dat de situatie wordt weggelachen met een quasi grappige opmerking. Deze machocultuur heeft de politie inmiddels voor een belangrijk deel achter zich gelaten. Ook in de agentenwacht is er in dit soort situaties persoonlijke en warme aandacht van collega’s voor collega’s.
Geweld bij het OM
De associatie met geweld bij een arrondissementsrechtbank ligt op het eerste gezicht niet voor de hand. Natuurlijk worden de zaken die bij de politie terecht zijn gekomen door het OM vervolgd. Officieren worden hier natuurlijk, op enige afstand, ook mee geconfronteerd. Maar er is toch sprake van enige demping door het verschil in tijd en afstand. Bovendien past geweld ook niet zo bij de magistratelijke uitstraling.
Dit was ook mijn aanvankelijke beeld. Tot het moment dat je van dichtbij meemaakt dat officieren van justitie met de dood worden bedreigd. Niet via anonieme kogelbrieven of e-mails, maar door informatie uit het criminele milieu. De impact die dat heeft op de officier en zijn of haar gezin (met kleine kinderen) is enorm. Zonder op de details in te gaan, kan ik wel zeggen dat me deze ervaringen diep raken.
Wie is er voor de officier van justitie?
Officieren van justitie krijgen te maken met kinderporno, verkrachtingzaken, vreselijke geweldsdelicten, vreselijke beelden zien en verhalen horen. Verder maken ze ook schrijnende gezinssituatie van dichtbij mee en voeren ze slachtoffergesprekken. Hoe verwerken ze deze ervaringen?
Per officier zal dit natuurlijk enorm verschillen en natuurlijk vangen collega’s elkaar is bepaalde situaties op maar af en toe meen ik toch een soort magistratelijke flinkheid waar te nemen.
Het moeilijk vinden om over deze ervaringen te praten, een zekere angst als zwak te worden beoordeeld als je het hier moeilijk mee hebt en soort van norm dat dit er nu eenmaal bij hoort als je voor dit vak hebt gekozen.
Hoe sterk is de officier die vol passie zijn of haar zaak vertegenwoordigd in de rechtbank na afloop van deze zaak? De dader krijgt hopelijk zijn gerechte straf, het slachtoffer krijgt slachtofferhulp en wie is er voor de officier van justitie?
Henk Boland werkte als plaatsvervangend korpschef in Limburg Noord en heeft de overstap gemaakt naar het Openbaar Ministerie (parket Amsterdam). Hij deelt via dit blog zijn ervaringen van deze overstap en zijn eerste maanden bij een andere organisatie in de strafrechtketen.
donderdag 22 april 2010
woensdag 31 maart 2010
Toga aan, toga uit
De toga en het politie-uniform zijn beiden symbolen van de rechtstaat. Het dragen ervan is een speciaal privilege dat buiten acteurs in films en TV-series alleen is voorbehouden aan diegenen die hun rol in deze rechtstaat spelen.
De Toga
Bij het OM viel mij de uitdrukking ‘toga aan, toga uit’ op. Mijn eerste weinig respectvolle associatie was die met ‘Petje op, petje af’. Gelukkig bleek het een diepere betekenis te hebben. Deze uitdrukking wordt binnen het OM gebruikt voor het verschil in houding, gedrag en wijze van uitdrukken van een Officier van Justitie wanneer hij de toga draagt of niet.
In de praktijk blijkt in de rechtszaal met de toga aan dat de persoon in kwestie zeer stevig in zijn of haar schoenen staat en spreekt vol overtuiging over de niet te accepteren gedragingen van een verdachte. Niet bang om de dingen duidelijk bij naam te noemen. Terug op de werkplek is er dan een ander gedrag te bespeuren en wordt het moeilijk gevonden om feedback te geven, een collega aan te spreken of om een beoordelingsgesprek te houden.
Blauw op straat
Hoe zit dit eigenlijk bij de politie? Veel dienders zijn de hele dag op straat in uniform, maar kleden zich vaak pas om op het werk. Ze willen liever niet in uniform over straat op weg van of naar huis. Maar is het uniform ook bepalend voor hun gedrag? Als ik voor mezelf spreek, was ik me altijd wel bewust van mijn uniform. Ik merkte dat ik mij correcter gedroeg in het verkeer en dat ik ook mensen aansprak op hun gedrag op straat dat ik vermoedelijk anders niet had gedaan. Ik herinner mij een situatie in Eindhoven waar ik voor een rood verkeerslicht samen met een groep mensen sta te wachten. Plotseling kwam iemand voorbijlopen die het rode licht negeerde. Je voelt je voor aap staan als je niet reageert. Ik riep de persoon in kwestie dan ook tot orde, iets dat ik in mijn burgerkloffie niet zou hebben gedaan. Maar bij een winkeldiefstal of een tasjesroof was het vermoedelijk anders geweest. Of zouden de meeste andere burgers dan ook handelend optreden (aanhouding heterdaad)?
Andere uniformen
Dit schrijvend vraag ik me ook af hoe dat bij andere uniformdragers is: ambulancepersoneel, artsen, brandweerlieden, stadswachten, beveiligingspersoneel, et cetera.
Eén aspect hebben alle uniformdragers wel gemeen met elkaar: zij ervaren allemaal minder respect voor hun uniform dat ook symbool is voor de maatschappelijk taak. Officieren van Justitie worden bedreigd, politie stoot op massaal fysiek geweld, anderen hulpdiensten worden regelmatig in hun werk belemmerd en ook bedreigd en artsen zijn in hun praktijk niet meer veilig.
Dit fenomeen blijkt ook over te slaan naar andere dienaren van de overheid en onderwijzend personeel.
Een nieuwe film
Onwillekeurig dwalen mijn gedachten af naar een oude film ‘Der Hauptmann von Köpenick’ met Heinz Rühmann in de hoofdrol. Hierin wordt iemand bij toeval in een militair uniform gehesen en hij beleefde hoe er een wereld voor hem open ging, die zonder dat uniform altijd verborgen voor hem gebleven zou zijn. Nog afgezien van het respect waarmee hij behandeld werd.
Hoe zou die film er uitzien als we hiervoor het draaiboek anno 2010 opnieuw moeten schrijven?
Henk Boland werkte als plaatsvervangend korpschef in Limburg Noord en heeft de overstap gemaakt naar het Openbaar Ministerie (parket Amsterdam). Hij deelt via dit blog zijn ervaringen van deze overstap en zijn eerste maanden bij een andere organisatie in de strafrechtketen.
De toga en het politie-uniform zijn beiden symbolen van de rechtstaat. Het dragen ervan is een speciaal privilege dat buiten acteurs in films en TV-series alleen is voorbehouden aan diegenen die hun rol in deze rechtstaat spelen.
De Toga
Bij het OM viel mij de uitdrukking ‘toga aan, toga uit’ op. Mijn eerste weinig respectvolle associatie was die met ‘Petje op, petje af’. Gelukkig bleek het een diepere betekenis te hebben. Deze uitdrukking wordt binnen het OM gebruikt voor het verschil in houding, gedrag en wijze van uitdrukken van een Officier van Justitie wanneer hij de toga draagt of niet.
In de praktijk blijkt in de rechtszaal met de toga aan dat de persoon in kwestie zeer stevig in zijn of haar schoenen staat en spreekt vol overtuiging over de niet te accepteren gedragingen van een verdachte. Niet bang om de dingen duidelijk bij naam te noemen. Terug op de werkplek is er dan een ander gedrag te bespeuren en wordt het moeilijk gevonden om feedback te geven, een collega aan te spreken of om een beoordelingsgesprek te houden.
Blauw op straat
Hoe zit dit eigenlijk bij de politie? Veel dienders zijn de hele dag op straat in uniform, maar kleden zich vaak pas om op het werk. Ze willen liever niet in uniform over straat op weg van of naar huis. Maar is het uniform ook bepalend voor hun gedrag? Als ik voor mezelf spreek, was ik me altijd wel bewust van mijn uniform. Ik merkte dat ik mij correcter gedroeg in het verkeer en dat ik ook mensen aansprak op hun gedrag op straat dat ik vermoedelijk anders niet had gedaan. Ik herinner mij een situatie in Eindhoven waar ik voor een rood verkeerslicht samen met een groep mensen sta te wachten. Plotseling kwam iemand voorbijlopen die het rode licht negeerde. Je voelt je voor aap staan als je niet reageert. Ik riep de persoon in kwestie dan ook tot orde, iets dat ik in mijn burgerkloffie niet zou hebben gedaan. Maar bij een winkeldiefstal of een tasjesroof was het vermoedelijk anders geweest. Of zouden de meeste andere burgers dan ook handelend optreden (aanhouding heterdaad)?
Andere uniformen
Dit schrijvend vraag ik me ook af hoe dat bij andere uniformdragers is: ambulancepersoneel, artsen, brandweerlieden, stadswachten, beveiligingspersoneel, et cetera.
Eén aspect hebben alle uniformdragers wel gemeen met elkaar: zij ervaren allemaal minder respect voor hun uniform dat ook symbool is voor de maatschappelijk taak. Officieren van Justitie worden bedreigd, politie stoot op massaal fysiek geweld, anderen hulpdiensten worden regelmatig in hun werk belemmerd en ook bedreigd en artsen zijn in hun praktijk niet meer veilig.
Dit fenomeen blijkt ook over te slaan naar andere dienaren van de overheid en onderwijzend personeel.
Een nieuwe film
Onwillekeurig dwalen mijn gedachten af naar een oude film ‘Der Hauptmann von Köpenick’ met Heinz Rühmann in de hoofdrol. Hierin wordt iemand bij toeval in een militair uniform gehesen en hij beleefde hoe er een wereld voor hem open ging, die zonder dat uniform altijd verborgen voor hem gebleven zou zijn. Nog afgezien van het respect waarmee hij behandeld werd.
Hoe zou die film er uitzien als we hiervoor het draaiboek anno 2010 opnieuw moeten schrijven?
Henk Boland werkte als plaatsvervangend korpschef in Limburg Noord en heeft de overstap gemaakt naar het Openbaar Ministerie (parket Amsterdam). Hij deelt via dit blog zijn ervaringen van deze overstap en zijn eerste maanden bij een andere organisatie in de strafrechtketen.
maandag 15 maart 2010
Een groene krokodil
Het is eind september, zondagmorgen 11.00 uur. Ik rijd samen met Edith, mijn vrouw, op weg naar…. telefoon…. Politietop Divers aan de lijn: “Bij het parket in Amsterdam zoeken ze een directeur Bedrijfsvoering, is dat niets voor jou…?”
Vrijwel zonder nadenken antwoord ik: “Nou ik denk van niet. Te ver weg, wat moet ik nou bij het OM en bovendien ik heb het uitstekend naar mijn zin in als plaatvervangend korpschef in Limburg-Noord.”
“Denk er eens over na.”
“Dat hoeft niet, want het lijkt me niets.”
“Denk er toch eens over na.”
…………..stilte………..
“Ik wil niet onbeleefd zijn, ik denk er over na en bel je begin volgende week terug.”
Nadenken
Weer stilte in de auto….. tot Edith zegt: “Eigenlijk best een leuk idee zo’n functie in Amsterdam, leren we de stad eens op een ander manier kennen….”
Vanaf dat moment zit je in dezelfde situatie alsof je tegen iemand zegt: “Je krijgt 1 miljoen euro als 24 uur niet aan een groene krokodil denkt”. Een onmogelijke opgave.
De raderen gaan draaien en het laat je niet meer los. Wie is eigenlijk HOvJ in Amsterdam? Oh ja…… Herman Bolhaar. Herman ken ik nog van een aantal situaties uit het verleden. Maandag Herman maar eens bellen. Dit belletje resulteerde in no time in 4 gesprekken waarvan ik achteraf besefte dat Herman hier met onopvallende hand duidelijk regie voerde. Het resultaat, ik ben vanaf 1 januari de nieuwe directeur bedrijfsvoering van het parket in Amsterdam.
Amsterdam heeft ‘t
Had het ook een ander parket kunnen zijn? Nee, ik realiseerde mij dat Amsterdam als een rode draad door mijn leven loopt: in de jaren ’70 in het Vondelpark; slapen in de sleep-ins; veel vrienden die er studeerden, een 2-jarige post HBO-opleiding; opdrachten als organisatieadviseur; mijn partners in adviesbureau Spectra waren Amsterdammers, mijn oudste dochter is er gaan wonen en heeft een Amsterdamse partner gekregen, mijn eerste kleinzoon werd in Amsterdam geboren en is vanaf zijn geboorte lid van Jong-Ajax en opa is ook Ajax-fan…..
De cirkel is rond; ik ga naar Amsterdam, want eigenlijk ben ik diep in mijn hart een beetje Amsterdammer. Mijn eerste tijd bij het parket voelt dan ook beetje als thuiskomen. Ik voelde mij van het eerste moment ontzettend welkom.
Voorjaar
Natuurlijk ben je de regisseur van je eigen loopbaan: 360-graden feedback, spiegelgesprekken, loopbaancoaches, veel rationaliseren en objectiveren……. maar uiteindelijk gaat het om je eigen gevoel en om een groene krokodil die je uit de winterslaap van je loopbaan haalt. Zonder die krokodil had ik misschien het voorjaar wel gemist……….
Henk Boland 15 maart 2010
Henk Boland werkte als plaatsvervangend korpschef in Limburg Noord en heeft de overstap gemaakt naar het Openbaar Ministerie (parket Amsterdam). Hij deelt via dit blog zijn ervaringen van deze overstap en zijn eerste maanden bij een andere organisatie in de strafrechtketen.
Vrijwel zonder nadenken antwoord ik: “Nou ik denk van niet. Te ver weg, wat moet ik nou bij het OM en bovendien ik heb het uitstekend naar mijn zin in als plaatvervangend korpschef in Limburg-Noord.”
“Denk er eens over na.”
“Dat hoeft niet, want het lijkt me niets.”
“Denk er toch eens over na.”
…………..stilte………..
“Ik wil niet onbeleefd zijn, ik denk er over na en bel je begin volgende week terug.”
Nadenken
Weer stilte in de auto….. tot Edith zegt: “Eigenlijk best een leuk idee zo’n functie in Amsterdam, leren we de stad eens op een ander manier kennen….”
Vanaf dat moment zit je in dezelfde situatie alsof je tegen iemand zegt: “Je krijgt 1 miljoen euro als 24 uur niet aan een groene krokodil denkt”. Een onmogelijke opgave.
De raderen gaan draaien en het laat je niet meer los. Wie is eigenlijk HOvJ in Amsterdam? Oh ja…… Herman Bolhaar. Herman ken ik nog van een aantal situaties uit het verleden. Maandag Herman maar eens bellen. Dit belletje resulteerde in no time in 4 gesprekken waarvan ik achteraf besefte dat Herman hier met onopvallende hand duidelijk regie voerde. Het resultaat, ik ben vanaf 1 januari de nieuwe directeur bedrijfsvoering van het parket in Amsterdam.
Amsterdam heeft ‘t
Had het ook een ander parket kunnen zijn? Nee, ik realiseerde mij dat Amsterdam als een rode draad door mijn leven loopt: in de jaren ’70 in het Vondelpark; slapen in de sleep-ins; veel vrienden die er studeerden, een 2-jarige post HBO-opleiding; opdrachten als organisatieadviseur; mijn partners in adviesbureau Spectra waren Amsterdammers, mijn oudste dochter is er gaan wonen en heeft een Amsterdamse partner gekregen, mijn eerste kleinzoon werd in Amsterdam geboren en is vanaf zijn geboorte lid van Jong-Ajax en opa is ook Ajax-fan…..
De cirkel is rond; ik ga naar Amsterdam, want eigenlijk ben ik diep in mijn hart een beetje Amsterdammer. Mijn eerste tijd bij het parket voelt dan ook beetje als thuiskomen. Ik voelde mij van het eerste moment ontzettend welkom.
Voorjaar
Natuurlijk ben je de regisseur van je eigen loopbaan: 360-graden feedback, spiegelgesprekken, loopbaancoaches, veel rationaliseren en objectiveren……. maar uiteindelijk gaat het om je eigen gevoel en om een groene krokodil die je uit de winterslaap van je loopbaan haalt. Zonder die krokodil had ik misschien het voorjaar wel gemist……….
Henk Boland 15 maart 2010
Henk Boland werkte als plaatsvervangend korpschef in Limburg Noord en heeft de overstap gemaakt naar het Openbaar Ministerie (parket Amsterdam). Hij deelt via dit blog zijn ervaringen van deze overstap en zijn eerste maanden bij een andere organisatie in de strafrechtketen.
Abonneren op:
Posts (Atom)
